In Europese cafés verscheen butterfly pea als iets nieuws: de blauwe drank die paars wordt wanneer er citroen aan wordt toegevoegd. De plant erachter, Clitoria ternatea, is allesbehalve nieuw. Ze wordt al heel lang in tropische tuinen gekweekt en in delen van Zuidoost-Azië kleuren de bloemen al generaties lang dranken, rijst en zoetigheden.
Dit artikel gaat over waar butterfly pea groeit, hoe de plant wordt gebruikt in de keukens waar ze vandaan komt en hoe ze haar weg vond naar lattes, limonades en patisserieën in Europa.
Een klimplant uit de tropen
Butterfly pea is een meerjarige klimplant uit de vlinderbloemenfamilie. De plant heeft warmte nodig, verdraagt geen vorst en bloeit rijkelijk in hete, vochtige omstandigheden, waardoor ze in de tropen een groot deel van het jaar bloemen produceert.
Botanici discussiëren nog altijd over de precieze oorsprong van de plant. Wat wel duidelijk is, is dat ze nu overal in de tropische wereld groeit: in Azië, Afrika, Noord- en Zuid-Amerika en Noord-Australië, zowel als cultuurplant als in het wild langs bermen en aan de randen van akkers.
Het gebruik ervan gaat verder dan de keuken. Als peulvrucht werkt butterfly pea samen met bacteriën in haar wortels om stikstof te binden. Daarom wordt de plant ook gekweekt als voedergewas en bodembedekker. In tuinen wordt ze simpelweg aangeplant vanwege haar bloemen, waarmee ze over hekken en pergola's klimt.
Waar komt de naam vandaan?
De Engelse naam beschrijft de bloem: een bloeiwijze uit de vlinderbloemenfamilie waarvan de brede bloemblaadjes vaak worden vergeleken met de vleugels van een vlinder. De soortnaam ternatea wordt meestal herleid tot Ternate, een eiland in de Molukken in het huidige Indonesië.
De plant heeft veel lokale namen. In Thailand heet ze anchan, in Maleisië bunga telang en in India aparajita. Engelstaligen kennen haar ook als blue pea of Asian pigeonwings. In de handel worden de gedroogde bloemen vaak verkocht als blue tea.
Butterfly pea in Thailand
Thailand is een van de landen die het sterkst met butterfly pea in de keuken worden geassocieerd. De bloemen worden in heet water getrokken om een blauwe drank te maken, die vaak wordt afgewerkt met limoen en gezoet met honing of suiker, en warm of met ijs wordt geserveerd. De limoen doet precies wat ze tegenwoordig ook in een Europees café doet: ze maakt de drank paars.
Hetzelfde blauwe aftreksel wordt gebruikt om desserts te kleuren, waaronder kleefrijst en kleine gestoomde zoetigheden, zodat blauw en wit naast elkaar op het bord staan.
Blauwe rijst en kuih in Maleisië en Singapore
In Maleisië is butterfly pea vooral bekend vanwege nasi kerabu, een blauw rijstgerecht uit de deelstaat Kelantan aan de oostkust. De rijst krijgt zijn kleur van de bloemen en wordt geserveerd met verse kruiden, sambal en allerlei bijgerechten.
In de Peranakan- of Nyonya-keukens van Maleisië en Singapore kleuren de bloemen kleefrijst voor kuih, de kleine traditionele cakejes en zoetigheden uit de regio. Een bekend voorbeeld is pulut tai tai, ook wel pulut tekan genoemd: een gemarmerde kleefrijstcake die blauw gekleurd is en wordt geserveerd met kaya, een zoete jam van kokos en ei.
Deze gerechten laten de meest traditionele rol van butterfly pea zien: niet als smaakmaker, maar als een manier om eten mooi te maken. De plant wordt ook op grote schaal gekweekt in India en elders in Zuid- en Zuidoost-Azië, vaak als sierlijke klimplant.
Van verse bloemen naar gedroogde bloemen en poeder
Verse butterfly pea-bloemen zijn kwetsbaar en verwelken snel. Daarom worden ze op plaatsen waar de plant groeit meestal dezelfde dag geplukt en gebruikt, of gedroogd. Door het drogen kon de bloem worden vervoerd. Hele gedroogde bloemen zijn lang houdbaar en kunnen net als thee worden getrokken, waardoor ze een natuurlijk exportproduct werden.
De volgende stap was het vermalen van de gedroogde bloemen tot een fijn poeder. Poeder is gemakkelijker af te meten, mengt goed door beslag, crèmes en ijsbases en kan in een café of aan een productielijn op gewicht worden gedoseerd. Voor bedrijven ver van de groeigebieden van de plant is dit de meest praktische manier om butterfly pea te gebruiken.
Hoe butterfly pea Europese cafés bereikte
Er was geen enkel moment waarop butterfly pea in Europa aankwam. Verschillende routes leidden er tegelijkertijd naartoe:
- Reizigers naar Thailand, Maleisië en de wijdere regio kwamen thuis nadat ze blauwe dranken, blauwe rijst en blauwe kuih hadden geproefd.
- Theewinkels begonnen gedroogde bloemen te verkopen als blue tea, waarbij de kleurverandering het belangrijkste verkooppunt was.
- Bartenders ontdekten de bloem voor cocktails en mocktails die van kleur veranderen wanneer citrus of tonic wordt toegevoegd.
- Foto's en korte video's van blauwe lattes en van kleur veranderende limonades verspreidden zich snel op sociale media.
- Cafés die al matcha en andere gekleurde lattes serveerden, voegden een blauwe latte toe aan hetzelfde deel van het menu.
Het poeder maakte de stap van noviteit naar een vast menu-item mogelijk. Een café kan in enkele ogenblikken een blauwe latte bereiden met een afgemeten hoeveelheid poeder, wat veel eenvoudiger is dan voor elke bestelling bloemen te laten trekken.
Butterfly pea in Europa vandaag
Omdat de plant een vorstvrij klimaat nodig heeft, komt de meeste butterfly pea die in Europa wordt gebruikt aan als gedroogde bloemen of poeder uit warmere teeltgebieden. Tegenwoordig wordt het ingrediënt gebruikt door cafés en bubble tea-winkels, bakkerijen en patisseriekeukens, ijsmakers, cocktailbars en voedingsproducenten die op zoek zijn naar een blauwe kleur uit één plantaardig ingrediënt.
Bartenders gebruiken de plant nog altijd voor het spektakel, maar de dagelijkse toepassing ligt nu in het café-menu en de patisserie, waar een betrouwbare blauwe kleur belangrijker is dan de truc zelf. Ook thuiskoks zijn ermee aan de slag gegaan, voor pannenkoeken, verjaardagstaarten en dranken.
Als het ingrediënt nieuw voor je is, legt onze gids What Is Butterfly Pea? de plant en haar kleurverandering uit. Ons artikel over butterfly pea powder for cafés and coffee shops laat zien hoe het ingrediënt vandaag in de horeca wordt gebruikt.
Butterfly pea-poeder kopen
Thuiskoks kunnen de bloem in hun eigen keuken uitproberen met onze Butterfly Pea Powder 70g. Voor cafés, bakkerijen en producenten levert The Organic Labs Bulk Butterfly Pea Powder 25kg in vaten, op voorraad en verzonden vanuit Zweden naar bedrijven in heel Europa.




