Matcha

Wat is matcha? Japanse groene thee in poedervorm uitgelegd

Matcha is in de schaduw geteelde groene thee (Camellia sinensis) die tot een fijn poeder wordt vermalen. Hoe het wordt gemaakt, wat het zijn kleur en smaak geeft en waar het wordt gebruikt.

Matcha powder pack with a bowl of the powder, drinks and desserts

Matcha is een fijn groen poeder dat wordt gemaakt van de bladeren van de theeplant Camellia sinensis. In tegenstelling tot losse thee, die wordt getrokken en daarna verwijderd, wordt matcha rechtstreeks door water of melk geklopt, waardoor het hele blad in het kopje, de cake of het ijs terechtkomt.

Dat ene verschil verklaart grotendeels wat matcha zo bruikbaar maakt in de keuken: een sterke groene kleur, een hartige en lichtzoete smaak met een bitter randje, en een vorm die zich laat mengen in dranken, beslag en dessertbases. In deze gids lees je wat matcha is, hoe het wordt gemaakt en hoe het tegenwoordig wordt gebruikt.

Matcha komt van de theeplant

Alle echte thee, of die nu groen, zwart of oolong is, komt van Camellia sinensis, een groenblijvende struik uit de cameliafamilie. De verschillen tussen deze theesoorten zitten in de manier waarop de bladeren worden geteeld en verwerkt, niet in de plantensoort.

Matcha is groene thee. Kort na het plukken worden de bladeren verhit om de natuurlijke verkleuring, ook wel oxidatie genoemd, te stoppen. Anders zouden ze veranderen in een donkerdere thee. In Japan gebeurt deze verhitting traditioneel met stoom, waardoor het blad zijn frisse, heldere groene kleur behoudt.

Wat matcha onderscheidt van andere groene thee is alles wat vóór en na die stap gebeurt: hoe de struiken worden beschaduwd, hoe de bladeren worden gesorteerd en hoe ze worden gemalen.

Hoe matcha wordt gemaakt

Beschaduwing vóór de oogst

Enkele weken vóór de voorjaarsoogst worden de voor matcha geteelde theestruiken afgedekt om het meeste zonlicht tegen te houden. Traditioneel gebeurde dit met schermen van riet en stro; tegenwoordig gebruiken telers vaak donker gaas.

Door het geringere licht groeien de bladeren dunner, zachter en donkerder groen, en verandert hun samenstelling richting een rondere, hartigere smaak met minder wrangheid. Beschaduwing is de belangrijkste reden waarom matcha er anders uitziet en anders smaakt dan gewone groene thee.

Stomen, drogen en sorteren

Na het plukken worden de bladeren gestoomd en plat gedroogd in plaats van gerold, zoals bij de meeste theesoorten die worden getrokken. Vervolgens worden de stelen en nerven verwijderd, waardoor kleine, schilferige stukjes blad overblijven die in Japan tencha worden genoemd. Tencha is de grondstof voor matcha.

Malen

De tencha wordt tot een zeer fijn poeder gemalen. Bij de traditionele methode worden granieten maalstenen gebruikt die langzaam draaien, zodat het blad tijdens het malen niet oververhit raakt. Met stenen malen levert maar een kleine hoeveelheid poeder per uur op. Dat is een van de redenen waarom matcha meer werk kost om te maken dan gewone theepoeder.

Waarom is matcha zo groen?

De kleur komt van chlorofyl, het pigment dat in alle groene bladeren voorkomt. Door beschaduwing maken de bladeren er meer van aan, waardoor matcha zijn kleur krijgt, van diep jadegroen tot helder groen.

Chlorofyl is gevoelig. Hitte, licht, lucht, vocht en zuurgraad kunnen de kleur allemaal van helder groen richting olijfgroen of bruin doen verschuiven. Daarom wordt matcha beschermd tegen licht en lucht verpakt, moet een geopende verpakking snel weer worden afgesloten en ziet een gebakken matchacake er nooit helemaal hetzelfde uit als het poeder dat erin ging.

Ook van nature verschilt de kleur. Oogst, bladkwaliteit en verwerking hebben allemaal invloed op de tint, waardoor twee partijen matcha zelden identiek zijn zoals twee partijen synthetische kleurstof dat wel kunnen zijn.

Hoe smaakt matcha?

Goede matcha smaakt fris en plantaardig, met een hartige diepte die vaak als umami wordt omschreven, een milde natuurlijke zoetheid en een zachte bitterheid in de afdronk. Matcha die bedoeld is om met water te drinken is meestal zachter en zoeter; matcha voor gebruik in gerechten is doorgaans krachtiger, zodat de smaak overeind blijft naast melk, suiker en boter.

In onze gids over hoe matcha smaakt bespreken we smaak, combinaties en hoe de smaak verandert in dranken en bakproducten.

Matchakwaliteiten uitgelegd

Matcha wordt vaak verkocht met aanduidingen zoals ceremoniële kwaliteit en culinaire kwaliteit. Dit zijn handelstermen en geen formele standaarden, dus de precieze betekenis verschilt per verkoper. Over het algemeen geldt:

  • Matcha in ceremoniële stijl wordt gemaakt van jonge bladeren uit de vroege oogst en is bedoeld om met water te worden geklopt en puur te worden gedronken. Deze variant heeft meestal een helderdere kleur en een zachtere smaak.
  • Culinaire matcha of cafématcha is bedoeld voor lattes, bakproducten en desserts. Deze variant heeft meestal een sterkere, wrangere smaak die merkbaar blijft nadat melk en suiker zijn toegevoegd.

Voor een café of bakkerij is niet het etiket op het poeder de belangrijkste vraag, maar hoe het zich in het daadwerkelijke recept gedraagt: de kleur in het eindproduct, de smaak na het mengen en hoe gemakkelijk het zich verspreidt.

Matcha versus ander groen theepoeder

Niet elk groen theepoeder is matcha. Poeder dat is gemalen van onbeschaduwde bladeren, of waarbij de stelen nog aanwezig zijn, ziet er meestal doffer uit en smaakt grassiger en wranger. Het heeft zijn eigen toepassingen, maar gedraagt zich anders dan matcha in dranken en desserts waarbij kleur en zachtheid belangrijk zijn. We leggen de details uit in matcha versus groen theepoeder.

Hoe matcha tegenwoordig wordt gebruikt

In Japan wordt matcha met heet water in een kom geklopt met een bamboe klopper en tijdens de theeceremonie geserveerd. Japanse patissiers gebruiken matcha ook al lange tijd in zoetigheden, en matcha-ijs is daar een vertrouwd dessert.

Buiten Japan is matcha nu vooral bekend als cafédrank en van daaruit heeft het zijn weg gevonden naar bakkerijen en dessertzaken. Veelvoorkomende toepassingen zijn:

  • warme en ijskoude matchalattes met zuivel of plantaardige melk
  • matchamelkthee en bubble tea
  • cakes, rolcakes, koekjes en financiers
  • glazuur, ganache, crèmes en vullingen
  • ijs, gelato en andere bevroren desserts
  • chocolade, suikerwerk en mochi

Zoals alle thee die van Camellia sinensis wordt gemaakt, bevat matcha cafeïne.

Van theekom naar keukeningrediënt

Omdat matcha al een fijn, droog poeder is, kan het gemakkelijker worden vervoerd en bewaard dan verse ingrediënten en kan het nauwkeurig worden afgewogen voor een standaardrecept. Het vraagt wel enige zorg: bewaar het afgesloten, koel, droog en uit de buurt van licht, en zeef het vóór gebruik, omdat de fijne deeltjes snel klonteren.

Die manier van bewaren en verwerken is net zo belangrijk als de kwaliteit. Goed bewaarde culinaire matcha die in een getest recept wordt gebruikt, levert vaak een beter resultaat op dan een duurder poeder dat wekenlang geopend op een plank heeft gestaan.

Matcha kopen voor je keuken of bedrijf

Thuisbakkers kunnen beginnen met de Premium biologische matchapoeder – 70g, een kleine verpakking voor lattes en bakken in het weekend. Cafés, bakkerijen, gelatomakers en voedselproducenten die regelmatig grotere hoeveelheden nodig hebben, kunnen een offerte aanvragen voor Bulk biologische matchapoeder 25kg, geleverd in vaten van 25 kg en opgeslagen en verzonden vanuit Zweden.