Het woord sakura wordt ver buiten Japan begrepen, en het is gemakkelijk om aan te nemen dat het verhaal van de kersenbloesem daar begint en eindigt. De bomen erachter zijn van oorsprong afkomstig uit een groter deel van Oost-Azië. Wat Japan eraan heeft toegevoegd, is de cultuur eromheen: eeuwenlang bloesems bekijken, talloze tuinvariëteiten en een traditie van het eten van de bloemen.
Deze gids volgt sakura van de heuvels van Oost-Azië naar Japanse theetafels en vervolgens naar cafébalies in Europa.
Bloeiende kersen van Oost-Azië
Sakura komt van bloeiende kersenbomen uit het geslacht Prunus. Prunus serrulata, de Japanse sierkers, komt van nature voor in Japan, Korea en China. De boom groeit in gematigde klimaten met koude winters, warme zomers en duidelijk gescheiden seizoenen. De koude winter is belangrijk: de bloemknoppen hebben een periode van kou nodig voordat ze in het voorjaar opengaan.
De heuvels en bergen van Japan zijn ook de thuisbasis van wilde kersen, zoals de bergkers, yamazakura, waarvan de bloesems opengaan tegelijk met de roodachtige jonge bladeren. Wilde kersen zoals deze werden al bewonderd lang voordat sierkersen in steden werden aangeplant.
Eeuwenlange kersenteelt in Japan
Door de eeuwen heen selecteerden Japanse tuiniers kersen met specifieke eigenschappen en hielden ze deze in stand door te enten: vroege en late bloei, witte en roze bloesem, enkele en dubbele bloemen, rechtopgaande en treurvormen. Veel van deze tuinvariëteiten stammen af van Prunus serrulata en zijn nauwe verwanten.
De dubbelbloemige variëteiten, yaezakura genoemd, hebben veel lagen bloemblaadjes, vaak in diep roze, en bloeien later dan de meeste enkelbloemige kersen. Ze zijn de traditionele keuze voor bloemen die in zout worden ingelegd. De kers die tegenwoordig in Japan het meest wordt aangeplant voor het bekijken van de bloesem, is Somei Yoshino, een hybride met bleke, bijna witte enkele bloemen die de takken bedekken voordat de bladeren verschijnen.
Hanami: de bloesem vieren
In de vroege Japanse hofpoëzie was de pruimenbloesem de meest bewonderde bloem. Na verloop van tijd nam de kersenbloesem haar plaats in als de bloem van de lente. Hanami, wat bloemen bekijken betekent, begon als tijdverdrijf aan het keizerlijke hof en verspreidde zich in de loop der eeuwen naar de rest van de samenleving.
Tegenwoordig betekent hanami picknicken onder de bomen met familie, vrienden en collega's, in parken, langs rivieren en rond kastelen en tempels. De bloesems blijven maar korte tijd, wat een groot deel van hun aantrekkingskracht vormt, en ze zijn al lange tijd een symbool van schoonheid en van hoe snel dingen voorbijgaan.
Het front van de kersenbloesem
Japan strekt zich ver uit van zuid naar noord, waardoor het bloesemseizoen zich in de lente door het land verplaatst: het begint in het warme zuiden en eindigt in het koelere noorden. In een groot deel van centraal Japan, waaronder Tokio en Kyoto, bloeien de bomen meestal eind maart of begin april. Voorspellers volgen elk jaar de voortgang, die bekendstaat als het front van de kersenbloesem, en mensen plannen er reizen en picknicks omheen.
Op één bepaalde plaats is de tijd tussen de eerste open bloemen en vallende bloemblaadjes kort, meestal een of twee weken. Dat korte tijdsvenster heeft altijd bepaald hoe kersenbloesem voor voedsel wordt verzameld.
Hoe sakura voedsel werd
Verse bloemblaadjes verwelken binnen enkele dagen, dus conserveren was de eerste stap naar het gebruik ervan in gerechten. Het Japanse antwoord was zout. Bloesems en jonge bladeren werden in zout en pruimenazijn verpakt, waardoor ze het hele jaar goed bleven en hun kenmerkende zoute, bloemige smaak kregen.
Deze geconserveerde bloesems en bladeren vonden hun weg naar feestelijkheden en seizoensgebonden zoetigheden. Een gezouten bloesem die in heet water wordt getrokken, wordt sakurayu, een thee die bij bruiloften en andere feestelijke gelegenheden wordt geserveerd. Sakura mochi, roze rijstwafels gevuld met rodebonenpasta en omwikkeld met een ingelegd kersenblad, zijn nauw verbonden met Hinamatsuri, het poppenfeest op 3 maart. Bakkers begonnen zoete broodjes met rodebonenpasta te bedekken met één gezouten bloesem.
Meer recentelijk hebben Japanse cafés, gemakswinkels en ijssalons van sakura op zichzelf een seizoenssmaak gemaakt, met roze lattes, cakes en softijs zodra het front van de bloesem naar het noorden trekt.
Waar bloeiende kersen tegenwoordig groeien
Bloeiende kersen zijn nog steeds het meest thuis in Japan, Korea en China, maar ze zijn als sierbomen aangeplant in gematigde gebieden over de hele wereld. In Europa behoren dubbelbloemige roze cultivars zoals Kanzan tot de bekendste kersen in straten, parken en tuinen, en verschillende Europese steden organiseren hun eigen voorjaarsbloesemfestivals.
Sierbeplanting is één ding; voedsel is iets anders. Omdat de bloemblaadjes zo snel verwelken, moet bloesem voor voedsel kort na het plukken worden verwerkt, hetzij op de traditionele manier gezouten, hetzij zorgvuldig gedroogd en fijn gemalen tot poeder. Poeder veranderde een kwetsbare, seizoensgebonden bloem in een ingrediënt dat kan worden vervoerd en het hele jaar door kan worden bewaard.
Van Japanse lentemenu's naar Europese cafés
Sakura kwam op Europese menu's terecht dankzij de bredere belangstelling voor Japans eten. Toen sushi, ramen, matcha en mochi vertrouwd werden, volgde sakura. Reizigers die Japan in de lente bezochten, kwamen thuis nadat ze sakuradranken en -zoetigheden hadden geproefd, en foto's van pastelroze lattes verspreidden het idee verder.
Tegenwoordig voeren Europese cafés, bakkerijen en gelateria's elk voorjaar sakuramenu's, en sommige hebben het hele jaar door een sakuradrank of -dessert. Onze gids voor cafés en koffiebars die sakura gebruiken behandelt dranken en bereiding, en onze pagina over sakurapoedervoorziening in Europa legt grootschalige inkoop uit.
Sakura in je keuken gebruiken
Cafés, bakkerijen en voedselproducenten kunnen een offerte, documenten of een monster aanvragen voor Bulk Sakura Powder 25kg, op voorraad en verzonden vanuit Zweden. Voor thuiskoks is onze gids over hoe sakura smaakt een goede volgende stap voordat je het in een recept probeert.
