Różowa pitaja wygląda jak owoc z innej planety, a jej droga do europejskich menu kawiarni była długa. Roślina zaczęła jako pnący kaktus w tropikalnych rejonach obu Ameryk, trafiła do Azji, stała się tam ważną uprawą, a ostatecznie dotarła do Europy - najpierw jako egzotyczny świeży owoc, a później jako jasnopurpurowy proszek.
W tym artykule prześledzimy pochodzenie różowej pitai, dowiemy się, jak i gdzie uprawia się ją dziś oraz jak trafiła do latte, miseczek smoothie i wypieków serwowanych obecnie w całej Europie.
Kaktus z tropikalnych rejonów obu Ameryk
Smoczy owoc należy do rodziny kaktusowatych, która wywodzi się z obu Ameryk. Pnące kaktusy rodzące te owoce, obecnie zaliczane do rodzaju Selenicereus, rosną dziko od Meksyku przez Amerykę Środkową i Karaiby aż po północną część Ameryki Południowej.
Gatunek o czerwonym miąższu, z którego powstaje różowa pitaja, Selenicereus costaricensis, pochodzi z Ameryki Środkowej, co sugeruje jego nazwa. W naturze wspina się po drzewach i skałach, utrzymując się dzięki korzeniom powietrznym wyrastającym z łodyg.
Mieszkańcy tego regionu od dawna jedzą te owoce. W krajach hiszpańskojęzycznych znane są jako pitaja lub pitahaya - nazwy te są nadal używane i stały się źródłem określenia „różowa pitaja”.
Jak rośnie smoczy owoc
W przeciwieństwie do większości roślin owocowych smoczy owoc rośnie na kaktusie o długich, trójkątnych łodygach. Potrzebuje ciepła i nie toleruje mrozu, ale jako kaktus lepiej znosi okresy suszy niż wiele roślin tropikalnych.
Kwiaty należą do najbardziej efektownych w świecie roślin. Duże, białe i pachnące, otwierają się nocą i zwykle utrzymują się tylko przez jedną noc. W naturze odwiedzają je nocne ćmy i nietoperze. Na plantacjach niektóre odmiany z łatwością zawiązują owoce samodzielnie, podczas gdy inne zapyla się ręcznie, aby zapewnić obfite plony.
W tygodniach po kwitnieniu owoce pęcznieją i nabierają koloru. Roślina może kwitnąć i owocować kilka razy w sezonie, a niektórzy hodowcy stosują nocne oświetlenie, aby pobudzić kwitnienie poza naturalnym sezonem.
Na plantacjach komercyjnych łodygi prowadzi się po betonowych lub drewnianych słupach, często zakończonych pierścieniem albo ramą, dzięki czemu roślina tworzy ciężką, zwisającą koronę, z której łatwo zbierać owoce ręcznie.
Z obu Ameryk do Azji
W ciągu ostatnich kilku stuleci rośliny smoczego owocu przenoszono z obu Ameryk do innych regionów tropikalnych. W Azji Południowo-Wschodniej znalazły idealne warunki: ciepło, długie sezony wegetacyjne oraz rolników z wieloletnim doświadczeniem w uprawie owoców tropikalnych.
Wietnam stał się szczególnie silnie kojarzony ze smoczym owocem, uprawiając go na dużą skalę na rynek krajowy i eksport. Owoce te uprawia się również w Tajlandii, Malezji, Indonezji, na Filipinach, w południowych Chinach i na Tajwanie, a ich intensywny wygląd sprawił, że były częstym widokiem na azjatyckich targowiskach na długo przed tym, zanim stały się popularne w Europie.
Angielska nazwa „dragon fruit” nawiązuje do jego wyglądu: liściaste łuski na skórce często porównuje się do łusek lub płomieni smoka.
Gdzie dziś uprawia się różową pitaję
Dziś smoczy owoc uprawia się w całej strefie tropikalnej i subtropikalnej. Oprócz Azji Południowo-Wschodniej jest uprawiany w Ameryce Środkowej i Południowej, między innymi w Meksyku, Nikaragui, Ekwadorze i Kolumbii, a także w ciepłych regionach, takich jak Izrael i część Australii.
Nie każda plantacja uprawia owoce o czerwonym miąższu. Smoczy owoc o białym miąższu jest najczęściej sadzanym typem, a żółta odmiana stanowi specjalność w niektórych krajach Ameryki Południowej. Odmiany o czerwonym miąższu uprawia się tam, gdzie rynek ceni ich kolor, w tym na potrzeby przetwórstwa, w którym owoce zamienia się w soki, przeciery i proszki.
Ponieważ różowa pitaja jest uprawiana w kilku krajach i zbierana w więcej niż jednym sezonie, pochodzenie danej partii proszku dostępnego na rynku może z czasem się zmieniać. Poproś dostawcę o dokumentację dołączoną do kupowanej partii.
Dlaczego różową pitaję przerabia się na proszek
Świeży smoczy owoc jest delikatny. Łatwo ulega obiciom, po osiągnięciu dojrzałości zachowuje świeżość tylko przez krótki czas, a odmiany o czerwonym miąższu są trudniej dostępne w Europie w świeżej postaci niż odmiany białe. Wysyłanie całych owoców przez świat wyłącznie ze względu na ich kolor nie ma większego sensu.
Suszenie i mielenie owocu to zmienia. Proszek jest lekki, kompaktowy i trwały, jeśli przechowuje się go w suchym miejscu, dzięki czemu dobrze znosi transport i długo zachowuje jakość. Można odważać go z dokładnością do grama, przechowywać w suchym magazynie zamiast w lodówce i używać o każdej porze roku - dokładnie tego potrzebuje kawiarnia lub piekarnia.
Jak różowa pitaja trafiła do europejskich kawiarni
Dla wielu Europejczyków pierwszym kontaktem ze smoczym owocem był świeży owoc o białym miąższu, dostępny na dziale z owocami egzotycznymi w supermarkecie. Przełom różowej pitai nastąpił później, za sprawą kultury kulinarnej, a nie działu z owocami.
Dużą popularność przyniosły jej miseczki smoothie. Obok fioletowej miseczki z acai magentowa miseczka z pitają stała się stałym elementem oferty barów z sokami i kawiarni brunchowych, a jej zdjęcia szybko rozprzestrzeniły się w mediach społecznościowych. Stamtąd trafiła do różowych latte, lemoniad, herbaty bąbelkowej, polew do pączków, makaroników i gelato.
Dziś różowa pitaja jest znajomą nazwą w menu wielu europejskich miast. Przyciąga kawiarnie i piekarnie, które chcą uzyskać efektowny kolor z owoców, a także lokale z ofertą wegańską, ponieważ proszek jest po prostu smoczym owocem. Więcej o samym owocu przeczytasz w naszym przewodniku czym jest różowa pitaja, a o napojach w naszym artykule na temat różowej pitai dla kawiarni i coffee shopów.
Co pochodzenie oznacza dla koloru i smaku
Podobnie jak w przypadku każdego owocu, na produkt końcowy wpływają odmiana, klimat, gleba i stopień dojrzałości w momencie zbioru, a także sposób suszenia i mielenia owocu.
Dla firmy oznacza to, że odcień proszku z różowej pitai może nieznacznie różnić się między partiami, nawet jeśli pochodzą od tego samego dostawcy. Przetestowanie próbki we własnej recepturze i porównywanie każdej nowej partii ze wzorcem to najprostszy sposób na zachowanie stałej jakości produktów.
Zakup proszku z różowej pitai w Europie
The Organic Labs Sweden AB dostarcza proszek z różowej pitai wykonany w 100% ze smoczego owocu, magazynowany i wysyłany ze Szwecji. Klienci profesjonalni mogą poprosić o wycenę, dokumenty lub próbkę produktu Bulk Pink Pitaya Powder 25kg, natomiast kucharze domowi mogą zacząć od opakowania Pink Pitaya Powder – 70g.
